Opšta anatomija

Predgovor
Ovaj udžbenik namenjen je prvenstveno studentima medicine i stomatologije, ali on može korisno da posluži i studentima drugih profila medicinskih i bionauka koji tretiraju čovečji organizam. Opšta anatomija ne treba da služi samo za proučavanje poglavlja što ih knjiga sadrži. Ona treba da bude pri ruci i kod studiranja obimnog gradiva sistematske i topografske anatomije, kako bi student u svakom času mogao naći tumačenje za neki opšti pojam na koji je naišao, a nije mu sasvim jasan. Iskustvo nastavnika, naime, pokazuje da je upravo slabo poznavanje gradiva obrađenog u ovoj knjizi često razlog što znanje iz specijalne anatomije ne daje željene rezultate. Po savladavanju materije opisane u ovoj knjizi studentima će umnogome biti olakšano učenje obimnog gradiva iz ostalog dela anatomije.

Pri pisanju ove knjige kao korisna literatura bili su poznati udžbenici i prirucnici stranih i domaćih autora. Neka poglavlja ne idu u obavezni nastavni i ispitni program. Ona služe proširenju vidika u vezi sa studijama normalne morfologije čovečjeg organizma.

Radi lakšeg savladavanja materije tekstu je dodato 105 slika, većinom šema ili modifikovanih slika autora citiranih u popisu literature.

Uprkos velikom trudu, ovaj udžbenik nije savršen. Uvek teši činjenica da se i u najboljim udžbenicima nade po koja greška. Stoga verujem da će da ovaj udžbenik u svom sledećem izdanju biti bolji. U tome najviše mogu pomoći studenti i njihov trud, volja i predanost proučavanju anatomije.

Autorka
Novi Sad, 2015. godine


SADRŽAJ

UVOD, 9
Anatomski položaj, 10
Anatomske ravni, 11
Orijentarione linije, 13
Anatomska nomenklatura, 14
Uobičajene skraćcnice u anatomiji, 16

ОРŠТА OSTEOLOGIJA, 18
Utvrđivanje starosli skeleta, 19
Utvrđivanje pola skeleta, 20
Utvrđivanje rasnih razllka skeleta, 21
Oblik kostiju, 21
Spoljni izgled kostiju, 23
Ispupčenja, 23
Udubljenja, 24
Otvori, 25
Građa kostiju, 26
Mehaničke osobine i arhitektura kostiju, 28
Razvoj kostiju, 29
Krvni sudovi i živci kostiju, 29
Funkcije kostiju, 31

ОРŠТА ARTROLOGIJA, 32
Vezivni spoj (junctura fibrosa), 32
Šav (sutura), 32
Sindesmoza (syndesmodis), 33
Međukoštana opna (membrana interossea), 34
Hrskavičavi spoj {junctura cartilaginea), 34
Sinhondroza (synchondrosis), 34
Epifizna hrskavica (cartilago epiphysialis), 34
Simfiza (symphysis), 35
Koštani spoj (junctura ossea), 35
Sinovijalni spoj ili zglob (junctura synovialis s. arlkulatio), 36
Glavni delovi zgloba, 36
Sporedni delovi zgloba, 37
Krvni sudovi i živci zglobova, 39
Pokreti zglobova, 39
Podela zglobova, 42

OPŠTA MIOLOGIJA, 46
Skeletni mišići, 47
Delovi i pripoj mišića, 47
Oblik mišića, 50
POmoćni organi mišića, 52
Građa skeletnih mišića, 54
Krvni sudovi mišića, 56
Živci miššća, 56
Funkcije mišića, 57
Nazivi mlšića, 58

OPŠTA ANGIOLOGIIA, 59
KARDIOVASKULARNI SISTFM (systema cardiovaculare), 60
Krvotok, 60
Portalni krvotok, 63
Krvni sudovi, 65
Funkcionalna podela krvnih sudova, 66
Broj krvnih sudova, 67
Kalibar krvnih sudova, 67
Grananje krvnih sudova, 69
Pravac krvnih sudova, 71
Odnosi krvnih sudova, 72
Anastomoze krvnih sudova, 74
Arterio-venske anastomoze, 77
Građa krvnih sudova, 78
Vaskularizacija krvnih sudova, 80
Inervacija krvnih sudova, 80

LIMFNI SISTEM (systema lymphoideum), 81
Limfni sudovi, 82
Limfno tkivo, 84
Limfno tkivo mukoza, 84
Limfni organi, 84
Umfni ćvor (nodus lymphoideus), 85

OPŠTA SPLANHNOLOGIJA, 88
TELESNE DUPLJE, 88
Dorzalna telesna duplja, 88
Ventralna telesna duplja, 88
Opne grudne i trbušne duplje, 90

VISCERALNI ORGANI, 91
Šuplji organi, 91
Parenhimatozni organi, 92
Žlezde, 93
Egzokrine žlezde (glandulae ехосrinае), 94
Endokrine žlezde (glandulae endocrinae), 95

OPŠTA NEUROLOGIJA, 96
GRAĐA NERVNOG SISTEMA, 96
Nervna ćelija (neuron), 96
Klasifikacija neurona, 98
Sinapsa (synapsis), 99
Neuroglija (neuroglia), 101
PODELA NERVNOG SISTEMA, 102
Centralni nervni sistem (systema nervosum centrale), 103
Orijentacija u centralnom nervnom sistemu, 105
Periferni nervni sistem (systema nervosum periphericum), 106
Živac (nervus), 106
Ganglion (ganglion), 113
Autonomni ili vegetativni nervni sistem (divisio autonomica), 114
Podela autonomnog nervnog sistema, 115
Simpatički deo autonomnog nervnog sistema (pars symphatica), 118
Parasimpatički deo autonomnog nervnog sistema (pars parasymphatica),123
Enterični deo autonomnog nervnog sistema, 126

LITERATURA, 127

INDEX NOMINUM ANATOMICORUM, 129