Psihijatrija

U pristupu pisanja i uređenja ovog udžbenika pošli smo ne samo od potrebe i obaveze da studentima nakon desetak godina stavimo na raspolaganje novi udžbenik, nego i s ciljem da udžbenik sadrži upravo ono gradivo, i onoliko toga gradiva, koje je potrebno savladati da bi se položio ispit iz psihijatrije.

Udžbenik se, uslovno može podeliti na četiri dela.

Osnovni psihijatrijski pojmovi, njihovo prepoznavanje i klasifikacija, kao i psihijatrijski pregled opisani su u prvom delu.

U drugom delu su opisane pojedine psihijatrijske bolesti i psihičke smetnje kod bolesnika sa somatskim bolestima.
Lečenje duševnih bolesnika i terapijske metode opisane su u trećem delu. Osim pojedinih terapijskih pristupa i tehnika tu je i poglavlje o najčešćim hitnim stanjima u psihijatriji i njihovom razrešavanju.

U poslednjem, četvrtom delu, prikazani su forenzičko-pravni, etički i kulturalni aspekti psihijatrije.

Saržaj
1. Uvod (Dražen Begić,Vlado Jukić,Vesna Medved)

2. Povijest psihijatrije (Vlado Jukić)
2.1. Stari vijek
2.2. Srednji vijek
2.3. Novivi vjek
2.4. Znanstveno razdoblje psihijatrije
2.5. Razvoj psihijatrije u dvadesetom stoljeću
2.6. Razvitak psihofarmaka i njihovo značenje u psihijatriji
2.7. Zaštita prava duševnih bolesnika
2.8. Povijest hrvatske psihijatrije
2.8.1. Skrb о duševnim bolesnicima prije izgradnje Psihijatrijske bolnice Vrapče
2.8.2. Osnivanje Psihijatrijske bolnice Vrapče u Zagrebu
2.8.3. Osnivanje drugih psihijatrijskih bolnica
2.8.4. Osnivanje (neuro)psihijatrij skih odjela u općim bolnicama
2.8.5. Osnivanje i razvoj psihijatrijskih klinika
2.8.6. Neke značajke hrvatske psihijatrijske službe
2.8.7. Značenje osnivanja medicinskih fakulteta, poslijediplomskih studija i
subspecijalističkih grana za razvoj hrvatske psihijatrije

3. Razlikovanje psihičkii normalnog i abnormalnog (Dražen Begić)
3.1. Psihički normalno
3.2. Psihički abnormalno
3.2.1. Rijetko pojavljivanje
3.2.2. Iznenadno pojavljivanje
3.2.3. Nepridržavanje normi
3.2.4. Opasnost
3.2.5. Osobna patnja
3.2.6. Pomanjkanje uvida
3.2.7. Poremećaj funkcioniranja
3.2.8. Izostanak utjecaja na pojavljivanje poremećaja
3.3. Kriteriji razlikovanja psihički normalnog od abnormalnog
3.3.1. Statistički kriterij
3.3.2. Socijalni kriterij
3.3.3. Subjektivni kriterij
3.3.4. Medicinski kriterij normalnosti

4. Opća psihopatologija (Dražen Begić)
4.1. Poremećaji svijesti _
4.1.1. Kvantitativni poremećaji svijesti
4.1.2. Kvalitativni poremećaji svijesti
4.2. Poremećaji orijentacije
4.3. Poremećaji doživljavanja vlastite ličnosti
4.4. Poremećaji pažnje
4.5. Poremećaji volje
4.6. Poremećaji psihomotorike
4.6.1. Poremećaji govora
4.6.2. Poremećaji pokreta
4.6.3. Poremećaji radnji
4.7. Poremećaji afektivnosti
4.7.1. Kvantitativni poremećaji afektivnosti
4.7.2. Kvalitativni poremećaji afektivnosti
4.8. Poremećaji mišljenja
4.8.1. Formalni poremećaji mišljenja
4.8.2. Sadržajni poremećaji mišljenja
4.9. Poremećaji pamćenja
4.9.1. Kvantitativni poremećaji pamćenja
4.9.2. Я Kvalitativni poremećaji pamćenja
4.10. Poremeća||mteUgencije
4.11. Poremećaji opažanja.
4.11.1. Kvantitativni poremećaji opažanja
4.11.2. Kvalitativnii poremećaji opažanja
4.12. Poremećaji nagona
4.12.1. Kvantitativni poremećaji nagona za hranjenjem
4.12.2. Kvalitativni poremećaji nagona za hranjenjem
4.12.3. Kvantitativni poremećaji nagona za spavanjem
4.12.4. Kvalitativni poremećaji nagona za spavanjem
4.12.5. Kvantitativni poremećaji seksualnog nagona
4.12.6. Kvalitativni poremećaji seksualnog nagona
4.12.7. Poremećaji spolnog identiteta
4.12.8. Poremećaji seksualne orijentacije

5. Psihijatrijski pregled (Marina Šagud)
5.1. Psihijatrijski intervju
5.1.1. Autoanamneza
5.1.2. Heteroanamneza
5.1.3. Psihički profil
5.2. Somatoneurološki pregled
5.3. Dijagnostički dojam i radna dijagnoza
5.4. Somatske pretrage
5.4.1. Laboratorijske pretrage
...
8.7.1. Neke značajke pijenja alkoholnih pića
8.7.2. Subjektivni znakovi alkoholizma
8.7.5. Znakovi alkoholizma u obitelji
8.7.4. Znakovi alkoholizma u radnoj sredini
8.7.5. Objektivni nalaz
8.8. Postupak s akutno opitnom osobom
8.9. Komlikacije alkoholizma
8.9.2. Tjelesna oštećenja
8.9.2. Neurološka oštećenja
8.9.3. Psihički poremećaji u alkoholičara
8.10. Obitelj i alkoholizam
8.11. Liječenje i rehabilitacija alkoholičara
8.11.1. Ljekovi u lječenju alkoholizma

9. Ovisnosti о drogama (Vlado Jukić)
9.1. Epidemiologija ovisnosti
9.2. Uzroci ovisnosti i ličnost ovisnika
9.3. Definije i pojmovi
9.4 Način uzimanja, brzina i trajanje djelovanja psihoaktivne tvari
9.5. Klasifikacija bolesti ovisnosti i mentalni poremećaji i poremećaji ponašanja
uzrokovani uzimanjem psihoaktivnih tvari
9.6. Psihički poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani uporabom pejedinih vrsta
psihoaktivnih tvari
9.6.1. Mentalni poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani uzimanjem opijata (F11)
9.6.2. Mentalni poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani uzimanjem kanabinoida (F12)
9.6.3. Mentalii i poremećaji i poremećaje i ponašanja uzrokovam uzimanjem sedativa i hipnotika (F13)
9.6.4. Mentalii i poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani uzimanjem kokaina i drugih stimulativnih sredstava uključujući i kofeni (F14 i F15)
9.6.5. Mentalmo poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani uzimanjem halucinogena (F16)
9.6.6. Mentalii i poremećaji i poremećaji ponašanja vezani uz đuhan (Fiff
9.6.7. Mentalni poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani hlapljivim
otapalima (F18)
9.6.8. Mentalni poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani uzimanjem više droga ili uzimanjem ostalih psihoaktivnili tvari (Fl9)
9.7. Forenzički aspekti ovisnosti
9.8. Prevencija ovisnosti
9.9. Dijagnostika
9.10. Liječenje i rehabilitacija ovisnika

10. Shizofrenija isrodni poremećaji (VesrtaMedved)
10.1. Shizofrenija
...
13.1.5. Generalizirani anksiozni poremećaj
13.1.6. Mješoviti anksiozno depresivni poremećaj
13.1.7. Separacijski anksiozni poremećaj
13.1.9. Opsesivno kompulzivni poremećaj

14. Reakcije na teški stres, posttraumatski stresni poremećaj i poremećaji prilagodbe(Vlado Jukić)
14.1. Akutna reakcija na stres
14.2. Posttraumatski stresni poremećaj
14.3. Poremećaji prilagodbe

15. Disocijativni i somatoformni poremećaji (Zorana Kušević)
15.1. Disocijativniporemećaji
15.1.1. Disocijativna amnezija
15.1.2. Disocijativna fuga
15.1.3. Disocijativni stupor
15.1.4. Stanja transa i opsjednutosti
15.1.5. Disocijativne kcmvulzije
15.1.6. Višestrukaličnost
15.1.7. Konverzivni poremećaj
15.2. Somatoformni poremećaji
15.2.1. Somatizacijski poremećaj
15.2.2. Hipohondrija i hipohondrijski poremećaj

16. Poremećaji hranjenja (Darko Marčinko)
16.1. Etiologija poremećaja hranjenja
16.2. Epidemiologija
16.3. Klinička slika
16.3.1. Anoreksija
16.3.2. Bulimija

17. Poremećaji spavanja (Dražen Begić)
17.1. Kvantitativni poremećaji nagona za spavanjem
17.1.1. Neorganska nesanica
17.1.2. Neorganska pospanost
17.2. Kvalitativni poremećaji nagona za spavanjem
17.2.1. Hodanje u spavanju
17.2.2. Noćni strah
17.2.3. Noćna mora
17.2.4. Noćno mokrenje

18. Poremećaji seksualnog nagona (Dražen Begić)
18.1. Smanjeni seksualni nagon
...
22.12. Transvestizam
22.2. Poremećaji seksualne sklonosti
22.2.1. Fetišizam
22.2.2. Fetišistički transvestizam
22.2.3. Ekshibicionizam
22.2.4. Voajerizam
22.2.5. PedofiMja
22.2.6. Sadomazohizam
22.2.7. Višestruki poremećaj seksualne sklonosti
22.2.8. Ostali poremećaji seksualne sklonosti |
22.3. Liječenje parafilija
22.4. Poremećaji seksualne orijentacije
22.4.1. Poremećaj seksualnog sazrijevanja
22.4.2. Egodistona seksualna orijentacija

23. Intelektualne teškoće (Zorana Kušević)
23. Epidemiologija
23.2. Uzroci intelektualnih teškoća
23.3. Dijagnostički kriteriji
23.4. Klinička slika
23.4.1. Laka mentalna retardacija
21.4.2 Umjerena mentalna retardacija
23.4.3. Teška i duboka mentalna retardacija
23.4.4. Liječenje osoba s intelektualnim teškoćama

24. Psihički poremećaji dječje i adolescentske dobi (Ivan Begovac)
24.1. Etiopatogeneza psihičkih poremećaja u đjece i adolescenata
24.2. Poremećaji specffični za djetinjstvo i pretežno remitirajuće bolesti
24.2.1. Poremećaji eliminacije
24.3. Rano započeti i pretežno perzistirajući razvojni poremećaji
24.3.1. Specifični razvojni poremećaji
24.3.1. Dječiji autizam
24.3.2. Hiperkinetski poremećaj
24.4. Poremećaji sa specifičnim nastankom u djetinjstvu i adolescenciji
24.4.1. Poremećaji ponašanja
24.4.2. Tikovi
24.5. Poremećaji s početkom u adolescenciji (i djetinjstvu) i kontinuitetom u odrasloj dobi
24.5.1. Anksiozni (emocionalni) poremećaji u djece i adolescenata
24.5.2. Disocijativni i somatoformni poremećaji u djece i adolescenata
24.5.3. Opsesivno kompulzivni poremećaj u dječijoj i adolescentskoj dobi
24.5.4. Psihosomatske bolesti u dječjoj i adolescentskoj dobi
24.5.5. Afektivni poremećaji u dječjoj i adolescentskoj dobi
...
26.5.2. Maligni neuroleptički sindrom
26.5.3. Tardivna diskinezija
26.6. Primjena psihofermaka u hitnim stanjima

25. Psihičke smetnje i tjelesni poremećaji (Igor Fšipdć) |
25.1. Psihičke smetnje ц tjelesnih bolesti
25.1.1. Cerebrovaskularne bolesti
25.1.2. Epilepsije
25.1.3. Poremećaji pokreta
25.1.4. Kardiovaskularne bolesti
25.1.5. Kronična opstruktivna plućna bolest i astma
25.1.6. Šećema bolest i drage endokrinološke bolesti
25.1.7. Psihički komorbiditeti u oboljelih od malignih bolesti — psihoonkologija
25.2. Tjelesne bolesti u psihijatrijskih bolesmka

26. Hitna stanja u psihijatriji (Vlado Jukić)
26.1. Psihijatrijski pregled u hitnim stanjima
26.1.1. Psihijatrijsld intervju
26.1.2. Ispitivanje psihičkog statusa
26.1.3. Tjelesni pregled i pretrage
26.1.4. Specifična stanja psihijatrijske hitnosti
26.2.1. Suicidalni bolesnik
26.2.2. Agresivni i nasilni bolesnik —
26.2.3. Krizno stanje |
26.2.4. Panika
26.2.5. Nesanica i
26.3. Psihijatrijske bolesti крје najčešće zahtijevaju hitnu psihijatrijsku intervenciju
26.3.1. Alkoholom izazvani problemi
26.3.2. Shizofrenija
26.3.3. Manija •
26.3.4. Depresija
26.3.5. Posttraumatski stresni poremećaj
26.3.6. Adolescentska kriza
26.4. Intoksikacije kao hitni psihijatrijski problem
26.4.1. Intoksikadje antikolmergidma
26.4.2. Intoksikacija kofeinom
26.4.3. Moksikaajakanabisom
26.4.4. Intoksikacija kokainom
26.4.5. Intoksikacija hatefoogenima
26.4.6. Intoksikadja opijatima
26.5. Nuspojave psihijatrijskih lijekova kao uzrod hitne psihijatrijske intervendje
26.5.1. Akatizija
...
27.2.1. Elektrokonvulzivna terapija
27.2.2. Neurofeedback
27.2.3. Transkranijalna magnetna stimulacija
27.2.4. Vagusna stimulacija
27.3. Kronobiološke metode liječenja
27.3.1. Terapija svjetlom
27.3.2. Kronoterapija
27.3.3. Deprivadja spavanja
27.3.4. Liječenje spavanjem/snom
27.4. Psfookirurgija
27.5. Ostale metode liječenja
27.1. Psihofarmakoterapija
27. Biološka terapija u psihijatriji (Miro Jakovljević)
27.1.1. Antipsihotici
27.1.2. Anksiolitici
27.1.2.1. Benzodiazepini
27.1.2.2. Nebenzodiazepinski anksiolitici
27.1.3. Hipnotici
27.1.3.1. Benzodiazepinski hipnotici
27.1.3.2. Z hipnotici
27.1.3.3. Melatoninergični hipnotici
27.1.3.4. Serotoninski hipnotici
27.1.3.5. Hipnotički Н1 antihistaminici
27.1.4. Psihostimulansi i promotori budnosti
27.1.5. Antidepresivi
27.1.5.1. Inhibitori MAO-a
27.1.5.2. Inhibitori ponovne pohrane monoamina (IPPMA)
27.1.5.3. Selektivni inhibitori ponovne pohrane serotonina (SIPPS)
27.1.5.4. Selektivniihnibitori ponovne pohrane noradrenalina(SIPPNA)
27.1.5.5. Inhibitori ponovne pohrane serotonina i noradrenalina (IPPSENA)
27.1.5.6. Inhibitori ponovne pohrane noradrenalina i dopamina (IPPNADA)
27.1.5.7. Antagonisti 5-HT2/a receptora
27.1.5.8. Dualni serotoninski antidepresivi (DSEA)
27.1.5.9. Noradrenergični i specifični serotoninski antidepresivi (NASSA).
27.1.5.10. Pojačivači ponovne pohrane serotonina (PPPSE)
27.1.5.11. Melatoninsko serotoninski antidepresivi
27.1.5.12. Multimodalni antidepresivi
27.1.5.13. Agonisti 5-НТ1А receptora
27.1.5.14. Inhibitori fosfodiesteraze
27.1.5.15. Blokatori NMDA receptora
27.1.5.16. Ostali antidepresivi
27.1.6. Stabilizatori raspoloženja
27.1.7. Pojačivači mnestičkih funkdja i antidementivi
27.1.8. Lijekovi za erektilnu disfunkdju
27.1.9. Lijekovi za liječenje alkoholizma i drugih ovisnosti
27.1.9.1. Antagonisti opioida
27.1.9.2. Ostali lijekovi
27.7.2. Neuromodulatorne metode liječenja

28. Osnove psihodinamske psihoterapije i psihoanalitička terapija (Rudolf Gregurek)
28.1. Osnove psihodinamske psihoterapije
28.1.1. Topografska teorija
28.1.2. Struktuma teorija
28.1.3. Mehanizmi obrane
28.1.4. Faze psihoseksualnog razvitka
28.1.5. Odnos bolesnik liječnik
28.2. Psihoanalitička terapija
28.2.1. Indikacije za psihoanalitičku terapiju

29. Bihevioralna i kognitivna terapija (Marijana Braš)
29.1. Bihevioralna terapija
29.1.1. Indikacije zabiheviorabiu terapiju
29.2. Kognitivna terapija
29.2.1. Indikacije za kognitivnu terapiju
29.3. Kognitivno bihevioralne terapije
29.3.1. Indikadje za KBT

30. Ostale psihoterapije (Rudolf Gregurek)
30.1. Suportivne psihoterapijske tehnike
30.1.1. Metoda ventiladje
30.1.2. Metode sugestivne terapije
30.1.3. Metoda persuazije
30.1.4. Autogeni frening
30.1.5. Hipnoza ;
30.2. Reedukativne psihoterapijske tehnike
30.2.1. Bračna i obitdjska psihoterapija
30.2.2. Gestalt psihoterapija
30.2.3. Transakdjska analiza
30.2.4. Na bolesnika usredotočena psihoterapija
30.3. Rekonstruktivne psihoterapijske tehnike
30.3.1. Grupna psihoterapija
30.3.2. Grupna analitička psihoterapija
30.3.3. Integrativna psihoterapija
30.3.4. Egzistencijalna analiza
30.3.5. Psihodrama
30.4. Međuodnos različitih psihoterapija

31. Socioterapija i rehabilitacija (Slađana Štrkalj Ivezić)
31.1. Socioterapija
31.2. Rehabilitacija
31.2.1. Psihosocijalni postupci u rehabilitaciji
31.3. Stigma psihičke bolesti

32. Forenzička psihijatrija (Vlado Jukić)
32.1.Sudsko psihijatrijsko vještačenje
32.2. Prisilna hospitalizacja duševnih bolesnika
32.3. Forenzička psihijatrija u kazneno pravnom području
32.4. Građansko pravno područje forenzičke psihijatrije
32.4.1. Vještačenje poslovne sposobnosti
32.4.2. Vještačenje sposobnosti sklapanja braka i odgoja djece
32.4.3. Vještačenje dpdjele djece u postupku razvoda braka
32.4.4. Vještačenje sposobnosti sklapanja ugovora
32.4.5. Vještačenje vozačke sposobnosti
32.4.6. Vještačenje sposobnosti odlučivanja
32.4.7. Psihijatrijska vještačenja u predmetima naknade štete
32.4.8. Druga pitanja psijiijatrijske prakse која imaju forenzičko psihijatrijske implikacije

33. Etika u psihijatriji (Vesna Medved)
33.1. Medicinska etika
33.1.1. Informirani pristanak
33.1.2. Pretpostavljena suglasnost za lječenje
33.1.3. Medicinska tajna
33.2. Etika u psihijatriji
33.2.1. Etički principi odnosa psihijatar - bolesnik
33.2.2. Etički principi psihijatrijskog liječenja
33.2.3. Razni etički principi u psihijatrijskoj praksi
33.2.4. Deklaracije od značenja za psihijatriju

34. Transkulturalna psihijatrija (Vesna Medved, Norman Sartorius)

Literatura
Kazalo pojmova (Aleksandar Savić)