Fonetsko-fonološki poremećaji i razvojna disfazija

Autor teorijski i eksperimentalno razmatra međuzavisnosti različitih faktora kod razvojne disfazije sa posebnim osvrtom na uzročno posledične odnose fonetsko-fonoloških poremećaja i govorno jezičkog razvoja.

Razvojna disfazija, kao specifični porcmećaj sposobnosti da se razume, struktnira i izrazi jezička misao, zauzima značajno mesto u okviru paloloških ispoljavanja govora i jezika.

Ovo istraživanje sprovedeno je sa ciljcm da se proccne mogućnosti disfazičnog deteta da detektuje, diferencira i artikuliše, tj. da se osvctli put od percepcije foneme do produkcije izgovomog glasa.

U radu su razmatrani različiti teorijski pristupi u poglcdu uzroka nastanka razvojne disfazije i stepena oštećenja pojcdinih nivoajczičkc strukture sa poscbnim osvrtom na nivo fonetsko-fonološkc razvijcnosti i faktore koji ncposredno ili posredno utiču na ovaj aspekt.

Istraživanje je eksperimentalnog karaktera i sprovedeno je na uzorku od 89 đece uzrasta od 4 - 7 godina. Eksperimentalnu grupu činilo jc 40 dece sa razvojnom disfazijom a kontrolnu 49 dece sa normalnim jezičkim statusom. Da bi se rasvetlile uzročno-posledične veze korišćeni su instrumenti koji omogućuju procenu nivoa fonetsko-fonološke razvijenosti, psihomotornc zrelosti ali i prisustva riziko faktora pre, peri i postnatalno.

Analiza rezultata sprovedenog istraživanja pokazujc da deca sa razvojnom disfazijom odstupaju u okvim svakc ispitivanc funkcije sa naglašenim deficitom u fonoioškoj obradi i glasovnoj produkciji. Ovaj komplcksan dcficit koji zahvata proces dekodiranja i enkodiranja govora posledica je nerazvijene fonološke predstave o glasovima i/ili oralne disfunkcije. Utvrđeno jc, takode, da psihomotoma i logomotoma organizovanost disfazičnc dece zaostajc za organizovanošću istih sposobnosti kod dece kontrolne grupe što govori o uslovljenosli akustičko-motomih procesa. Jedan od osnovnih zaključaka analize dobijenih rezultata je postojanje statistički visoko značajnc razlikc izmcđu disfazične i dece normalnog govomo-jezičkog statusa u pogledu ispitivanih sposobnosti. Teorijska razmatranja i eksperimentalna potvrda korelacije pojcdinih parametara kod disfazije mogu imati značajne implikacije na ranu detekciju, dijagnostiku i audiolingvistički tretman razvojnih disfazija kao poremećaja jezičke funkcije u više dimenzija.