Anesteziologija 1 i 2
(komplet) teorijske i praktične osnove savremene kliničke prakse

Anesteziologija je veoma zarazna. Kada se mladi lekari posle završenog fakulteta odluče da volontiraju na klinici na kojoj radim, pažljivo ih opominjem kakvom se riziku izlažu. Ne prođe mnogo vremena i već bude kasno, jer se ne može lako izaći iz delikatne, komplikovane i snažne mreže koju anesteziologija neprimetno plete. Time je i budući život tih mladih ljudi trajno definisan.

Kroz istoriju medicine se najbolje sagledava koliko je snažna bila iskonska potreba čoveka da otkrije anesteziju. A kada je uspeo, sve je dobilo krila, a na krilima anestezije hirurgija (medicina) je dosegla neslućene granice. Anestezija fascinira, jer u njoj ima još uvek mnogo nepoznatog i intrigantnog. Zaista je neverovatno kako posle samo nekoliko mililitara čudotvorne supstance koju anesteziolog ubrizga u venu svom pacijentu, taj čovek postaje potpuno zavisan od anesteziologa. On više ne diše, ne pomera se i prepušta najvitalnije funkcije svom lekaru. Da li postoji bolji primer većeg poverenja, ali i odgovornosti? Anestezija vam veoma brzo pokazuje da li ste ili niste uradili nešto kako treba. Na neki način anestezija je božanska, jer božansko je delo ukloniti bol.

Istovremeno, to je rudarski posao. Svakoga dana ulazite u operacionu salu pre svih, a napuštate je poslednji. Svakodnevno strahujete nad svojim pacijentom: Da li je u dovoljno dubokoj anesteziji? Da li će mu srce izdržati? Kako će se probuditi? Kako će prodisati? S najtežim pacijentima svakoga dana ste u intenzivnoj. Mnogo je istinske tuđe patnje koju treba podneti, a život anesteziologa je opet jedan i jedinstven. Svakako, izbor je svestan i valja ga nositi s dostojanstvom i hrabro.

.

.

Anesteziologija će u budućnosti postajati sve kompleksnija i traženija. Sa svešću o takvim zahtevima, anesteziolozi se opredeljuju za život prepun izazova.

Želim im sreću na putu koji su odabrali.

Nadam se da će iz ove knjige naučiti zašto je anesteziologija beskrajna priča o strepnji, nadi i ljubavi prema životu.

S poštovanjem,
Predrag Stevanović

SADRŽAJ

OPŠTA POGLAVLJA, 1
Istorija anesteziologije, 3
Zakonski okvir anesteziološkog rada, 19
Etički aspekti anesteziološkog rada, 31
Veštačka inteligencija u savremenoj anesteziološkoj praksi, 37

NAUČNE OSNOVE ANESTEZIJE, 51
Statistika u anesteziji, 53
Osnovni fizički principi u anesteziologiji, 69
Gasovi u anesteziji, 81
Oprema za izvođenje anestezije, 91
Neuroendokrini i metabolički odgovor organizma na stres, 105
Homeostaza vode i elektrolita, 121
Kiselinsko-bazna homeostaza, 143
Inflamacija i imunitet, 163

KLINIČKA FIZIOLOGIJA OD ZNAČAJA ZA ANESTEZIJU, 189
Svest (budnost), spavanje, memorija, 191
Autonomni nervni sistem – klinička fiziologija, 207
Kardiovaskularni sistem – klinička fiziologija, 231
Fiziologija pluća i anestezija, 249

FARMAKOLOŠKI AGENSI U ANESTEZIJI, 265
Osnovni farmakološki principi, 267
Opioidi, 291
.
.
.

SPECIFIČNOST ANESTEZIJE ZA POSEBNE BOLESTI I HIRURGIJU, 1401
Zbrinjavanje politraumatizovanih pacijenata, 1403
Anestezija gojaznih pacijenata, 1437
Opekotinska bolest i anestezija, 1449
Anestezija pacijenata starije životne dobi, 1467
Alergijske reakcije i anestezija, 1475
Anestezija za pacijente s neurološkim komorbiditetom, 1497
Anestezija za pacijente s psihijatrijskim komorbiditetom, 1509
Anestezija i bolesti zavisnosti, 1519

POSTOPERATIVNI PERIOD, 1533
Soba za postoperativni oporavak, 1535
Postoperativne komplikacije, 1545
Akutni postoperativni bol, 1583
Adjuvansi u terapiji akutnog postoperativnog bola, 1607
Protokol za ubrzani oporavak nakon operacije, 1611

INTENZIVNO LEČENJE, 1661
Jedinica intenzivnog lečenja – organizacija i standardi, 1663
Kritično oboleli pacijent, 1675
Šok, 1689
Sepsa, 1721
Akutni respiratorni distres sindrom, 1755
Mehanička ventilacija, 1779
Veno-venska ekstrakorporalna membranska oksigenacija (VV-ECMO), 1793
Traheostomija, 1801
Pneumonije, 1827
Hronična opstruktivna bolest pluća, 1845
Plućna embolija, 1861
Plućna hipertenzija, 1873
Akutni koronarni sindrom, 1881
Poremećaji srčanog ritma, 1901
Srčana insuficijencija, 1933
Infektivni endokarditis, 1947
Akutno gastrointestinalno krvarenje, 1953
Akutni pankreatitis, 1967
Ileus, 1979
Intraabdominalni pritisak i abdominalni kompartment sindrom, 1993
Akutna i hronična insuficijencija jetre, 2003
Hepatična encefalopatija, 2013
Hepatorenalni sindrom, 2017
Akutno oštećenje bubrega, 2023
Hronična bolest bubrega, 2039
Hitna stanja u jedinici intenzivnog lečenja, 2045
Postoperativni delirijum, 2075
Sedacija u jedinici intenzivnog lečenja, 2095
Analgezija u jedinici intenzivnog lečenja, 2105
Profilaktička upotreba antibiotika u hirurgiji, 2115
Infekcija u hirurgiji i upotreba antibiotika, 2123
Kolitis uzrokovan Clostridium difficile, 2135
Gljivične infekcije u jedinici intenzivnog lečenja, 2149
Infekcije krvotoka povezane sa kateterom, 2161
Enteralna ishrana, 2169
Parenteralna ishrana, 2193
Ultrazvuk u jedinici intenzivnog lečenja, 2205
Kateterizacija centralnih vena, 2215
Arterijska kanulacija, 2231
Lečenje kritično obolelih COVID-19 pacijenata, 2237
Transport kritično obolelog pacijenta, 2255
Moždana smrt i održavanje donora, 2263
Etički aspekti rada u jedinici intenzivnog lečenja, 2287

PEDIJATRIJSKA ANESTEZIJA, 2291
Anatomske i fiziološke razlike deteta i odraslog, 2293
Farmakološke specifičnosti pedijatrijskog pacijenta, 2303
Disajni put kod novorođenčeta, 2319
Nadoknada tečnosti i elektrolita kod pedijatrijskog pacijenta, 2327
Preoperativna priprema pedijatrijskog pacijenta, 2337
Specifičnosti opšte anestezije kod pedijatrijskih pacijenata, 2343
Anestezija kod prematurusa, 2369
Regionalna anestezija kod dece, 2389
Transfuzija krvi i krvnih derivata kod dece, 2397
Anestezija van operacione sale, 2409
Transport pedijatrijskog pacijenta, 2413
Opekotine kod dece, 2419
Povrede glave kod dece, 2429
Kiseonična terapija u dečjem uzrastu, 2433
Mehanička ventilacija pluća kod dece, 2443
Komplikacije u pedijatrijskoj anesteziji, 2453

SRČANI ZASTOJ, 2463
Akutni zastoj srca, 2465
Algoritmi za zbrinjavanje hitnih stanja, 2545

Indeks pojmova, 1393