Neuroanatomija

PREDGOVOR

Udžbenik „Neuroanatomija” se bavi prvenstveno građom nervnog sistema, ali ćete u njemu naći i najvažnije funkcionalne i kliničke podatke, bez kojih bi razumevanje njegove građe bilo otežano. Tekst udžbenika je podeljen na deset poglavlja i upotpunjen originalnim ilustracijama (85 slika, 32 dijagrama i 10 tabela) koje je uradio urednik i koje imaju za cilj da olakšaju učenje i usvajanje velikog broja činjenica. Latinski nazivi pojmova su navedeni u skladu sa najnovijom anatomskom i neuroanatomskom terminologijom (Terminologia Anatomica, 2019; Terminologia Neuroanatomica, 2018), ali ćete u tekstu pronaći i nazive na engleskom jeziku koji se sve češće koriste u neuroanatomskoj literaturi. Pojmovi koji se uobičajeno i dugotrajno upotrebljavaju u našoj neuroanatomskoj literaturi, ali se ne navode u korišćenoj terminologiji, označeni su zvezdicom. Eponimi (oni po kojima su ili ono po čemu su strukture nazivane) navedeni su u duhu srpskog jezika uz izvorne oblike koji se nalaze u zagradama. Klinički komentari su uokvireni i označeni sličicom na kojoj su stetoskop i simbol srca.

Takođe, ovaj udžbenik nastavlja tradiciju beogradske škole anatomije i nastao je zahvaljujući prvom udžbeniku neuroanatomije „Anatomija centralnog živčanog sistema” (prof. dr Branko Šljivić, 1947), koji je bio i prvo takvo delo na srpskom jeziku. Utemeljen je na nagomilanom anatomskom znanju naše škole anatomije i upotpunjen ličnim stručnim i naučnim iskustvom, tako da na njegovim koricama možete „osetiti” dodire naših sjajnih prethodnika. Udžbenik smo dopunili podacima iz najnovije stručne i naučne literature koje smo kritički razmatrali u želji da očuvamo celovitost i postojanost beogradske škole anatomije.

Pored naših prethodnika i učitelja koji su gradili našu anatomsku kulu znanja, posebnu zahvalnost dugujemo dragim kolegama, prof. dr Slobodanu Malobabiću i prof. dr Danijeli Đonić, na kritičkom čitanju tekstova koje je doprinelo da ovaj udžbenik bude bolji.

Urednik

SADRŽAJ
**UVOD U NEUROANATOMIJU, 1**
Građa nervnog sistema i nervno tkivo, 1
Podele nervnog sistema, 5
Moždani omotači, 11
Komorski sistem i cerebrospinalna tečnost, 11

**RAZVOJ CENTRALNOG NERVNOG SISTEMA, 13**
Razvoj kičmene moždine, 15
Razvoj rombencefaličkog mehura, 16
Razvoj mezencefaličkog mehura, 18
Razvoj prozencefaličkog mehura, 18
Razvoj perifernog nervnog sistema, 22

**KIČMENA MOŽDINA, 23**
Spoljašnja morfologija kičmene moždine, 23
Unutrašnja morfologija kičmene moždine, 26
Omotači kičmene moždine i međumoždanični prostori, 30

**MOŽDANO STABLO, 35**
Produžena moždina (medulla oblongata s. bulbus), 35
Moždani most, 40
Srednji mozak, 43
Predtektalno područje, 48
Jedra kranijalnih ili moždanih živaca, 48
Retikularna formacija, 61
Nervni putevi moždanog stabla, 67
Četvrta moždana komora, 69

**MALI MOZAK, 71**
Položaj i odnosi, 71
Anatomska podela malog mozga, 71
Funkcionalno-filogenetska podela malog mozga, 72
Spoljašnja morfologija malog mozga, 73
Unutrašnja morfologija malog mozga, 74
Vaskularizacija malog mozga, 77

**MEĐUMOZAK, 79**
Talamus, 79
Epitalamus, 87
Hipotalamus, 89
Hipofiza, 97
Suptalamus, 98
Metatalamus, 99
Treća moždana komora, 100

**VELIKI MOZAK, 103**
Gornje spoljašnje strane velikog mozga, 103
Donja strana velikog mozga, 106
Unutrašnja strana velikog mozga, 107
Građa velikog mozga, 108
Supkortikalne sive mase, 113
Bela masa telencefalona, 117
Bočna moždana komora, 120

**FUNKCIONALNI SISTEMI I NERVNI PUTEVI, 123**
Funkcionalni sistemi, 123
Nervni putevi, 124
Somatosenzitivni (somatosenzorni) sistem, 125
Vidni sistem, 134
Slušni i akustički sistem, 141
Vestibularni sistem, 144
Mirisni ili olfaktivni sistem, 146
Gustativni sistem, 148
Motorni sistem, 149
Limbički sistem, 155
Autonomni nervni sistem, 163